A leeg A
home > eva > symposium 'hoe komt zij vooruit?'
Hoe komt zij vooruit? Symposium 27 september 2013

Hoe komt zij vooruit?

Verslag symposium 27 september 2013

Klik hier om onderstaand artikel als Word-document te downloaden.

De Arme Kant van Nederland/EVA organiseerde op 27 september in Utrecht een symposium met de titel ‘Hoe komt zij vooruit?’. Het symposium was met circa 90 mensen goed bezocht. Na het welkomstwoord gaf Nel de Boer, stafmedewerker van de werkgroep, een korte toelichting op het programma en de achtergrond van het symposium. Het centrale thema is de situatie van vrouwen met een laag inkomen en het werk dat ze moeten verzetten om een stap vooruit te komen. Ze ontmoeten daarbij veel tegenwerking en moeilijkheden. Dat is op de flyer van het symposium tot uitdrukking gebracht door een vrouw die haar fiets voortduwt bij tegenwind en harde regen. Ze heeft een rode cape om. Die staat symbool voor de kracht van vrouwen om toch vooruit te komen.

Naar de top van de pagina

Ervaringen uit de praktijk bepalen de richting

Nel de Boer tijdens het symposium 'Hoe komt zij vooruit?'Aan de organisatie van het symposium lagen twee ervaringen ten grondslag. Aan de ene kant het onderzoek ‘Zij wil vooruit’ uit 2009 waarin een aantal jongere vrouwen van 20 tot 40 jaar met een minimuminkomen ondervraagd werden over hun ervaringen. Uit hun verhalen kwam naar voren hoe zij zich inspannen om hun situatie te verbeteren, hoeveel ze daarvoor over hebben en welke barrières zij daarbij tegenkomen. De andere aanleiding waren uitspraken uit 2010 van Karla Peijs, voormalig commissaris van de Koningin van de provincie Zeeland en van Femke Halsema, voormalig fractievoorzitter van GroenLinks, die stelden dat er wel veel aandacht was voor problemen van vrouwen aan de top die tegen het glazen plafond aanlopen, maar dat het aantal vrouwen aan de onderkant die het moeilijk hebben veel groter is. Zij benoemden echter geen maatregelen om deze vrouwen vooruit te helpen.
Het idee achter het symposium is om politici en bestuurders in contact te brengen met de vrouwen om wie het gaat, zodat ze zelf kunnen zeggen wat ze nodig hebben en waar ze wat aan hebben om vooruit te komen.
In een vervolg op ‘Zij wil vooruit’ vier jaar later werd vrouwen gevraagd: “Wat heb je nodig, waar zou je echt mee geholpen zijn om een stap vooruit te komen? En waar loop je tegenaan, wat staat je in de weg om dat te realiseren?” In de reacties sprongen drie thema’s eruit: 1. eigen initiatieven en creativiteit worden belemmerd door wet- en regelgeving en bureaucratie 2. het combineren van betaald werk met onbetaalde zorgtaken en 3. scholingswensen en verruiming van de mogelijkheden en voorwaarden daarvoor. Tijdens het symposium is vooral op deze drie thema's ingegaan.
Dagvoorzitter presentator, moderator en columnist Tyche van Bommel introduceerde op kundige en vaak humoristische wijze de verschillende programmaonderdelen en hield sprekers streng aan de tijd.

Naar de top van de pagina

Belemmeringen in wet- en regelgeving

Erna Smeekens tijdens het symposium 'Hoe komt zij vooruit?'Het eerste thema was aanlopen tegen wet- en regelgeving. Erna Smeekens, voormalig bijstandsmoeder en medeoprichter van Tientjesnet, probeerde de aanwezigen in hun kracht te zetten, door hen op te roepen te gaan kijken naar wat wél kan. “Want de onderkant biedt ook kansen. Mensen moeten weer gaan durven geloven in zichzelf. We zijn banger van onze kracht dan van onze wanhoop. Dat moet veranderen. Het moet mogelijk gemaakt worden dat mensen in de bijstand hun talenten vermarkten en dat parttime ondernemerschap wordt toegestaan. In Breda wordt daartoe een coöperatie opgericht. We hebben elkaar en we geven nooit op. Dat is rijkdom.”
Helaas kon de volgende ervaringsdeskundige, Lucia Amaya, wegens ziekte niet aanwezig zijn. Daarom vatte Nel de Boer de kernpunten van haar verhaal samen. Lucia wist zich zelf aan de bijstand te ontworstelen, werd echter ziek en belandde in de WAO. Ze probeerde nieuw werk te vinden maar liep overal tegen muren op. Uiteindelijk besloot ze het heft in eigen hand te nemen en op een andere manier naar oplossingen te zoeken. Ze richtte The Gift Foundation op, een organisatie die mensen in nood rechtstreekse hulp biedt, waar sociale voorzieningen niets meer kunnen doen.
Sies Liebrand en Ramon Testroote tijdens het symposium 'Hoe komt zij vooruit?'Hierna was het woord aan Ramon Testroote, wethouder Sociale Infrastructuur en Sport en aan wijkmakelaar Sies Liebrand. Zij vertelden over de vernieuwende aanpak van de gemeente Venlo. In Venlo is de bezem gehaald door de beperkende organisatiestructuren van de Sociale Dienst. In de oude cultuur hadden klantmanagers zo’n 250 klantendossiers, maar nauwelijks klantcontact. Als een klant opbelde vonden ze dat maar lastig, want dat hield ze van hun werk af. Ze waren vergeten dat de klant juist hun werk is. Nu hebben medewerkers elk contact met circa 40 klanten. Ze zijn integrale klantmanager voor alle problemen van de klant. Ze mogen daarbij wel hulp inroepen van een collega als ze er niet uitkomen, maar mogen geen werk overdragen.
Ook heeft Venlo een begin gemaakt met wijkteams. In een wijkteam werken verschillende zorg- en dienstverleners (klantmanager, praktijkassistente huisarts, wijkverpleegkundige etc.) samen. Het wijkteam kan werken met ontschotte budgetten, want er wordt op wijkniveau een wijkbudget bepaald.
Voor deze cultuuromslag heeft Venlo ook de hulp ingeroepen van Erna Smeekens. Wijkmakelaar Sies Liebrand vertelde dat Venlo haar hulp heeft ingeroepen om een Re-inspiratie Traject op te zetten dat als doel heeft twaalf mensen uit de bijstand in acht weken weer in hun kracht te zetten. “Er is een enorme powerboost naar klanten toe, er worden bijvoorbeeld meer dan tien workshops aangeboden. Het geloof in mensen terugbrengen, dat werkt. Met elkaar veranderen we ook van droge ambtenaren in actievoerders.” (“In mensen”, riep iemand uit het publiek).
Het voorbeeld van Venlo sloeg aan bij de toehoorders en iemand vroeg hoe andere gemeenten erop reageren, of er ook landelijke aandacht voor wordt gevraagd. De wethouder antwoordde dat Erna Smeekens een geweldige ambassadeur is en dat Venray ook op deze wijze bezig gaat en er convenanten met omliggende gemeenten in de maak zijn.
Een andere vraag was van iemand die bezig is met dossiervorming over mensen die moedwillig geblokkeerd worden. Zij vroeg wat we kunnen doen om de Venlose aanpak normaal te maken. De wethouder adviseerde om een hand uit te steken naar de gemeente en niet alleen te focussen op wat fout gaat, want dan bouwen ambtenaren muurtjes op. Erna Smeekens voegde eraan toe dat je moet benadrukken wat goed gaat, iets positiefs moet vinden, dan werken ambtenaren meer mee.

Naar de top van de pagina

Combinatie van betaald werk en onbetaalde zorgtaken

Tineke van der Kraan,Maria Zanders, Carola Schouten en Tyche van Bommel tijdens het symposium 'Hoe komt zij vooruit?'Het volgende thema, de combinatie van betaald werk en onbetaalde zorgtaken, kwam ter sprake in een tafelgesprek met Maria Zanders, werkzoekende, Carola Schouten, Tweede Kamerlid CU en Tineke van der Kraan, directeur van FNV Vrouw, onder leiding van dagvoorzitter Tyche van Bommel.
Maria Zanders, alleenstaande moeder in de bijstand, vertelde dat zij niet zozeer werkzoekend is (want werk is er genoeg), maar betaald werk zoekend. Ze kan echter alleen maar vrijwilligerswerk vinden. Toen haar dochtertje vijf jaar was moest ze richting betaald werk aan de slag van de Sociale Dienst en dat wilde ze zelf ook graag. Ze wil graag een krachtig voorbeeld voor haar dochter zijn. Eerst werkte ze als schoonmaakster, daarna ging ze zich omscholen tot sociaal-juridisch dienstverlener. Ze zou nu graag werk vinden in de sociaal-juridische dienstverlening. Maar ze kan alleen maar aan de slag als vrijwilliger.
Daarna vertelde Carola Schouten over de moeilijkheden die zij ondervond en ondervindt om als ongehuwd moeder betaald werk en zorgtaken te combineren. Als Tweede Kamerlid maakt ze waanzinnige werkuren, soms tot diep in de nacht. Dan heb je niks aan een reguliere oppas. Haar tip: heel veel drempels overwinnen, veel om hulp vragen, zorgen dat je een breed netwerk krijgt.
Volgens Tineke van der Kraan is er de afgelopen twintig jaar veel ten goede veranderd. Maar het is nog steeds niet juist dat de samenleving er nog altijd van uitgaat dat er in een gezin twee ouders zijn. Er wordt geen rekening gehouden met eenoudergezinnen. Voor de meeste bijstandsmoeders is het onmogelijk om fulltime te werken. Verder is er door de crisis weinig werk. Veel werk dat voor vrouwen interessant is wordt wegbezuinigd, o.a. in het welzijnswerk.
Carola Schouten stelde dat vrouwen hun kracht moeten laten zien. Vrouwen zijn vaak te bescheiden. Ook moet het vangnet flexibeler worden. Meer maatwerk, bijvoorbeeld een stukje opleiding voor de een, goede kinderopvang voor de ander. Vrouwen kunnen ook onderling ontzettend veel voor elkaar betekenen, elkaars sparring partner (maatje) zijn.
Vanuit het publiek kwam de vraag hoeveel alleenstaande moeders er in de Tweede Kamer zitten. Carola Schouten dacht dat zij de enige is. Op de vraag hoe je het geluid van alleenstaande ouders kunt versterken, antwoordde ze dat je dan bijvoorbeeld haarzelf kunt uitnodigen. Verder opperde nog iemand de suggestie dat gemeenten ook andere vormen van kinderopvang zouden moeten vergoeden, bijvoorbeeld au pair.

Naar de top van de pagina

Scholing vanuit de uitkering

Ineke Fritschy tijdens het symposium 'Hoe komt zij vooruit?'Na de pauze kwam het laatste thema ter sprake, scholingswensen en verruiming van de mogelijkheden en voorwaarden daarvoor. De aftrap werd gegeven door Ineke Fritschy, een 43-jarige alleenstaande moeder met vier kinderen. Ze vertelde dat ze in haar jeugd nog niet goed wist wat ze wilde en zonder diploma van school is gegaan. Ze kreeg vier kinderen en belandde na haar scheiding in de bijstand. Toen wilde ze graag een opleiding volgen voor een leuke baan, maar de gemeente had haar weinig te bieden. Ze is toen op eigen kosten in de weekenden een vierjarige opleiding bij Stichting Psycho-Sociale Opleidingen gaan doen, maar het diploma daarvan wordt niet erkend. Daarom doet ze nu nog een eenjarige SPH-opleiding bij de LOI. Ze loopt stage bij het Centrum voor Jeugd en Gezin. Ze hoopt daar voorlopig te kunnen blijven, want relevante praktijkervaring is erg belangrijk om straks een betaalde baan te kunnen vinden. Maar wat als ze, net als iemand uit het publiek, opeens van haar gemeente als tegenprestatie voor de uitkering stickers en etiketten moet plakken?
Daarna vertelde Jessica Lips over haar strijd om vooruit te komen. Toen haar vriend langdurig ziek werd, moesten ze hun huis met een restschuld verkopen. De relatie strandde, ze verloor haar baan en kwam in de bijstand. Via de Sociale Dienst kwam ze bij Feniks, het vrouwencentrum, waar ze mee kon doen aan een sociaal activeringstraject. Daardoor hervond ze haar kracht en wilde een opleiding volgen. Maar omdat ze al een diploma boven mbo-2 had, kreeg ze geen omscholing van de gemeente. Omdat ze nog net geen 30 was, had ze nog een jaar recht op studiefinanciering. Ze dwong af dat ze de vierjarige opleiding in een jaar mocht doen, behaalde haar diploma en heeft inmiddels een baan gevonden.
Na deze ervaringsdeskundigen kwamen Miranda Voogt, beleidsmedewerker Welzijn en Emancipatieadviseur van de gemeente Den Haag en Wilhelmien Looymans, directeur Zorgwacht Utrecht aan het woord over de kansen die zij bijstandsvrouwen bieden om een opleiding te volgen. In Den Haag is een studiefonds opgericht dat vrouwen in staat stelt een mbo-opleiding te volgen. Het geld wordt verstrekt als lening, die bij het behalen van het diploma wordt omgezet in een gift. Het signaal voor dit fonds kwam van onderop, vanuit de vrouwen zelf. Miranda Voogt heeft het toen bij de wethouder neergelegd en die vond het een goed idee.
Klik hier om een voorbeeldovereenkomst voor zo'n Emancipatie Studiefonds te downloaden.

In Utrecht kunnen bijstandsvrouwen sinds 2007 bij Zorgwacht Vakschool in een jaar opgeleid worden tot Helpende Zorg en Welzijn niveau 2. Vanaf dag één komen ze dan in loondienst bij Zorgwacht. Ze krijgen een jaarcontract en werken vier dagen in de week en gaan een dag per week naar school. Zorgwacht betaalt ze het minimumloon en geeft ze ook geld voor een nieuwe fiets. De vrouwen worden intensief begeleid, wat zijn vruchten afwerpt met een slagingspercentage van 70%. Na tien maanden wordt er met de vrouwen gezocht naar een baan bij een andere werkgever.
Uit het publiek kwam de opmerking dat het Haagse studiefonds landelijk navolging verdient en Den Haag dit moet neerleggen bij de VNG. Maar volgens Miranda Voogt is dit nog te vroeg; de gemeente Den Haag wil eerst afwachten of het een succes wordt.
Naar aanleiding van het verhaal over Zorgwacht kwam de vraag of het wel zinvol is om vrouwen op te leiden voor banen in de zorg, aangezien daar zo bezuinigd gaat worden. Maar volgens Wilhelmien Looymans komt er juist veel werk voor medewerkers op niveau 2 nu mensen langer thuis moeten blijven wonen.

Naar de top van de pagina

Actiepunten

Aan het eind van het symposium werden er een aantal actiepunten voorgesteld:

1. Om mensen duurzaam te laten uitstromen naar de arbeidsmarkt is maatwerk belangrijker dan ‘work first’ beleid. Voor vrouwen met een minimuminkomen kan dat vaak vertaald worden in ‘study first’ i.p.v. ‘work first”.

2. Er moet een openlijke erkenning komen dat zorg en opvoedingsarbeid een belangrijke voorwaarde is voor het functioneren van de economie. Goede kinderopvang dienst een basisvoorziening te zijn.

3. Investeer in scholing van vrouwen waarin nog nooit is geïnvesteerd. Dat wil zeggen: niet ‘pleisters plakken, maar echt investeren’. Criteria hiervoor moeten ontwikkeld worden, bijvoorbeeld:

  • Alleenstaande vrouwen en moeders zonder startkwalificatie (bijv. niet-afgeronde Mbo-opleiding of helemaal geen vervolgopleiding na voortgezet onderwijs)
  • Ontwerp een knipkaart met onderwijsrechten voor vrouwen zonder startkwalificatie
  • Bij het behalen van een mbo- of hbo-diploma naast alleenstaand ouderschap (= prestatie) wordt (een deel van) de studieschuld kwijtgescholden

4. Er moet een centrale landelijke website worden ingericht waarop vrouwen, vrouwenorganisaties en gemeenten elkaar informeren over ‘best practices’ en gevonden oplossingen voor problemen (onder de brengen bij de Directie Emancipatie / Ministerie OCW?)

5. Richt een Landelijke Taskforce op om deze actiepunten te realiseren.

Uit het publiek kwamen nog enkele opmerkingen en aanvullingen:

  • Werken met behoud van uitkering betekent dat mensen ook rechten hebben.
  • Beleid van verschillende ministeries kan tegen elkaar in werken. Daar moet naar gekeken worden. Ontschotting en bundeling is belangrijk.
  • Bewustwording van waar je recht op hebt.
  • Geef mensen in de bijstand alle mogelijke steun en hulp die ze vragen / nodig hebben.

Het symposium werd afgesloten met twee afscheidsredes voor Nel de Boer die de pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt. Daarna werd er nog een tijdje gezellig nagepraat onder het genot van een hapje en een drankje.

Vrouwenspecial 'Samen sterker'

Vrouwenspecial 'Samen sterker'Ter gelegenheid van het symposium geeft de werkgroep een vrouwenspecial uit onder de titel 'Samen sterker'. Deze special bevat bijdragen over verleden, heden en toekomst van de EVA-beweging, ervaringsverhalen van vrouwen die 'vooruit proberen te komen', en inspirerende artikelen over projecten van en voor vrouwen met een minimuminkomen.

Abonnees van de Arme Krant van Nederland ontvangen eind oktober 2013 een gratis exemplaar van deze uitgave.
Hij is ook bij te bestellen, zolang de voorraad strekt, tegen verzendkosten.
Gratis downloaden kan ook.

  • Klik hier om de vrouwenspecial 'Samen sterker' te downloaden.
  • Klik hier om naar het bestelformulier te gaan voor een papieren versie van de special.
  • Klik hier om een fotoreportage van het symposium te bekijken.

Externe link:

  • Klik hier om een impressie van het symposium te lezen in een blog van Women Inc.

Naar de top van de pagina

Jolanda Hennekam

Wilt u dit artikel met iedereen of een groep in een netwerk delen, klik dan op één van onderstaande knoppen:



Naar de top van de pagina

Naar overzichtspagina Economie, Vrouwen en Armoede

 

Hoe komt zij vooruit? Symposium 27 september 2013