+ leeg -
Joan Luijt en Johan van Dierendonck

Zeeuwen zijn een stoer volk

Interview met Joan Luijt en Johan van Dierendonck

Artikel uit de Arme Krant van Nederland - december 2010

Een gesprek met Joan Luijt en Johan van Dierendonck voorzitter en penningmeester van het provinciaal platform Splinter. Splinter is het platform in Zeeland voor de strijd tegen armoede en sociale uitsluiting.

Wat doet Splinter?

Joan Luijt: "Splinter is een provinciaal platform. Het begon als particulier initiatief en is circa 15 jaar geleden opgericht naar aanleiding van het gebrek aan belangstelling voor de onderkant van Zeeland. Het hoofddoel van het platform is het leggen en onderhouden van contacten met de sociale cliëntenraden. Op grond van hun ervaring krijgen we als platform inzicht in de problemen van de sociale minima. Vervolgens stellen we de problematiek aan de orde bij de politiek verantwoordelijken zowel landelijk - via de Sociale Alliantie hebben we contact met staatssecretaris sociale zaken - als lokaal (wethouders). Splinter is onderdeel van de Sociale Alliantie en politiek neutraal.
We worden secretarieel en inhoudelijk ondersteund door de provinciale koepelorganisatie Scoop. Het platform krijgt subsidie van de provincie om de activiteiten te betalen. De subsidie wordt vooral besteed aan de jaarvergadering en aan de overleggen, maar ook aan scholing.
We hebben een algemeen bestuur dat uit acht personen - vertegenwoordigers van de cliëntenraden en een maatschappelijk werker - bestaat. En een dagelijks bestuur waar behalve Johan als penningmeester en ik als voorzitter nog een secretaris deel van uitmaakt. Johan is als lid van de cliëntenraad Zuid-West benaderd om bij Splinter actief te worden om zo wat te doen aan armoedebestrijding en sociale uitsluiting. De FNV vond het een goed idee, omdat Johan als actieve FNV’er redelijk wat informatie heeft over de problemen van werkzoekenden.
Ik ben sinds kort voorzitter van Splinter. Mijn voorganger Connie Miermans, die wethouder werd in de gemeente Borssele, heeft mij benaderd vanwege mijn bestuurlijke ervaring. Ik zat tot voor kort in de Provinciale Staten."

Werk en werkloosheid

"Zeeland heeft 350.000 inwoners. Volgens de overzichten lijkt het mee te vallen met het werkloosheidspercentage. Maar de WW-cijfers geven een verkeerd beeld, omdat mensen nu maar kort in de WW zitten en dan uit de cijfers verdwijnen. De constatering dat er minder werklozen zijn door te verwijzen naar minder mensen met WW klopt niet, want velen komen in de bijstand in plaats van aan een andere baan. Met andere woorden de werkloosheid is hoog maar je komt het niet in de cijfers tegen.
De werkgelegenheid in Zeeland biedt ook weinig perspectief op een weg uit de armoede. Weliswaar kent Zeeland Hoechts, de kerncentrale, de havens van Vlissingen en Terneuzen. Maar in Zeeland worden geen superhoge lonen betaald. In de chemie misschien, maar in de havens is veel laag betaald werk en schoonmaakwerk wordt net zo slecht betaald als in de rest van het land. Het minimum wordt door de werkgevers als maximum gehanteerd. Veel jongeren vertrekken dan ook en komen niet terug."

Armoede in Zeeland

"Armoede in Zeeland heeft verschillende oorzaken. Zo is er de groep gebroken gezinnen. Mensen die vanuit de Randstad verhuizen naar Zeeland omdat in Zeeland gemakkelijker betaalbare woonruimte te vinden is. Bij een echtscheiding wordt dit eigen huis een probleem. De vrouwen vangen de klappen op, de man verdwijnt uit beeld en de vrouw blijft achter met de kinderen en komt in de schulden. Schuldhulpverlening neemt toe.
Wij vrezen dat dit vanwege de dreigende huurverhogingen en bezuinigingen op de huurtoeslagen erger zal worden. Vooral in de steden Middelburg, Vlissingen, Goes en Terneuzen zijn de problemen groot. Mensen trekken er naar toe want daar zijn de voorzieningen.
Ook te dure hypotheken veroorzaken armoede. Mensen hebben de overwaarde van hun huis gebruikt om dingen te kopen die ze in feite niet kunnen betalen. Dit leidt tot een toename van de schuldhulpverleningsvraag met 35 tot 45 procent. Vroeger waren het vooral mensen uit andere delen van het land. Nu zijn het mensen die in Zeeland zijn geboren, kleine zelfstandigen, binnenvaartschippers, boeren. Zij kunnen door de Nederlandse conjunctuur en regelgeving de maandelijkse lasten niet meer opbrengen. Bij de voedselbank komen vooral mensen die hun baan verloren, er in inkomen fors op achteruit gaan en meer uitgeven dan er binnenkomt.
De afbraak van de arbeidsvoorwaarden als gevolg van het Lissabon-akkoord – 'vrijheid van arbeid' binnen Europa - is ook een van de oorzaken van armoede. Het leidt ertoe dat werk wordt uitgevoerd door groepen Europeanen die onder de prijs worden betaald door de werkgevers. Toename van laagbetaald werk - in de zorg, bij de post - draagt bij tot stijging van het aantal werkende armen."

Politieke beïnvloeding

"Het inkomensbeleid is landelijk vastgelegd. Daar kun je lokaal of provinciaal niet veel aan doen. Waar we wel iets aan kunnen doen is bewustwording en politieke beïnvloeding."
"We merken via onze contacten en het maatschappelijk werk dat veel ondersteunende regelingen niet worden gebruikt. Als platform pleiten we er dan ook voor dat mensen automatisch bij de aanvraag van uitkering op de andere mogelijkheden worden gewezen. Alle instanties zouden mensen op het minimale niveau een duwtje in de rug moeten geven, zodat ze krijgen waar ze recht op hebben. Goed beleid is immers dat mensen gewezen worden op alle regelingen inclusief de voedselbanken in Goes, Middelburg en Terneuzen. Dat is van belang omdat Zeeuwen stoer zijn. Ze vragen niet gauw om hulp. Ze wonen buiten, hebben een groentetuin. Ze vragen niet. Een echte Zeeuw die dacht dat hij alles had en door omstandigheden minder geld krijgt, gaat dat niet zomaar vertellen. Het is geen schaamte, maar ze doen het niet."
"Ook zetten we wethouders en portefeuillehouders onder druk om de inkomensnorm voor kwijtschelding en andere regelingen naar 120 procent te verhogen of te houden in plaats van 100 procent van het minimum. De samenwerking tussen Splinter en de gemeentes verloopt goed. Meer geld kan niet, maar wel benadrukken dat mensen correct geholpen worden en op de regelingen gewezen worden.
De meeste gemeentes doen het niet slecht. Capelle heeft goed armoedebeleid, maar dat is ook niet zo moeilijk. Het is een rijke gemeente waar weinig mensen in de bijstand wonen. In Terneuzen functioneert de sociale dienst redelijk goed. En ook in Middelburg, Vlissingen en Veere waar de sociale diensten worden samengevoegd gaat het naar ons idee goed."
"De Provincie heeft weliswaar geen uitvoerende taak maar voert wel overleg met de gemeentelijke portefeuillehouders aan de hand van de armoedemonitor. De armoedemonitor wordt door Scoop en Klaverblad (patiëntenorganisatie) gemaakt in opdracht van de provincie. We gebruiken de armoedemonitor als een leidraad. Jammer genoeg wordt het maar eens in de vier jaar opgesteld: je moet dus werken met oude cijfers die naar verwachting in de loop van de tijd achterhaald en niet meer actueel zijn. Je loopt altijd vier jaar achter."

Waterschappen

"Als platform richten we ons nu op de waterschappen. De waterschapslasten zijn hier behoorlijk hoog. Officieel kom je in aanmerking voor vrijstelling als je in je gemeente ook voor vrijstellingen in aanmerking komt. Op papier is het beleid van de waterschappen geweldig, maar in de praktijk komt er niets van. Binnenkort zijn er vanwege de fusie van de waterschappen verkiezingen voor een nieuw bestuur. Als platform kaarten we de kwijtschelding aan via een brief aan de nieuwe bestuurders. Na de verkiezingen willen we antwoord op onze brief."

Bewustwording

"Daarnaast probeert Splinter om armoede onder de aandacht te brengen en op de politieke agenda te houden. In onze laatste jaarvergadering in september hebben verschillende sprekers waaronder een vertegenwoordiger van de FNV, een wethouder uit Goes en een spreker namens Kerk in Actie aandacht voor de problematiek gevraagd. Een van de bezoekers, een vertegenwoordiger van het CDA, wist te vertellen dat er in Zeeland geen armoede is. Zo iemand vindt ons op zijn weg. Maar wij werken samen met iedereen die armen helpt. Dus daarom ook iemand van de kerken als spreker op de jaarvergadering."

Sandra van Berlo en Ine Molenkamp

Naar de top van de pagina

Naar startpagina Arme Krant van Nederland

Naar overzichtspagina publicaties

 

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player