A leeg A
John Veldman

Kwestie van nuance

Artikel uit de Arme Krant van Nederland - maart 2012

Het ligt voor de hand in het huidige gure politieke klimaat een vlammend betoog te houden tegen de onbarmhartige bezuinigingen. Ik wil dit nu eens niet doen. Niet dat ik het ermee eens ben. Maar ik wil geen oude knorrepot lijken. De politiek is zo persoonlijk geworden, dat het niet meer gaat om inhoud, maar om profilering van poppetjes. Daarin hebben mopperaars niets te zoeken.

Het wordt tijd de nuance terug te brengen in de politiek. Dat is positief. Gebrek aan bekwaamheid tot nuanceren is gebrek aan diepgang. Zolang we niet nuanceren, praten we langs elkaar heen, zijn we niet in staat tot echte communicatie.
Neem bijvoorbeeld het prachtige begrip ‘empowerment’. Wanneer je dit begrip genuanceerd hanteert, dan weet je, dat het iets heel anders betekent dan het begrip ‘in hun kracht zetten’. Deze laatste, veel gebezigde uitdrukking komt op niets anders neer dan mensen aan hun lot overlaten. Ik heb het al eerder betoogd. Empowerment komt neer om mensen zó sterk maken, dat ze voor zichzelf op kunnen komen. Dit gaat heel ver. Het betekent ook dat we het voor mensen opnemen, zolang ze niet voor zichzelf kunnen zorgen. En het betekent dat we moeten accepteren dat er mensen zijn, die blijvende zorg nodig hebben. Kwestie van nuance.

In tijden van bezuinigingen ‘constateren’ politici graag dat de verzorgingsstaat te ver is doorgeschoten, dat er te veel gepamperd wordt. Zij rechtvaardigen daarmee de stelling dat het bij een recessie allemaal wel wat minder moet en kan. Het gaat volgens hen niet langer om een sociaal vangnet, maar om een sociale trampoline. Het klinkt overtuigend, maar is het niet. Zelfredzaamheid is een term van de geslaagde burger, die geen overheidsbemoeienis wenst. Tenzij hij of zij er natuurlijk zelf beter van wordt. Zelfredzaamheid is het kenmerk van marktisme.
Maar de basis van ons sociaal stelsel wordt gekenmerkt door het begrip subsidiariteit: verantwoordelijkheid moet dáár gelegd worden, waar deze het beste gedragen kan worden. Verantwoordelijkheid ligt bij het individu indien en voor zover het hem/haar zelf aangaat, maar bij de gemeenschap waar het individu niet alléén tot zijn recht kan komen. Waar mensen zelf passende verbanden kunnen realiseren om menselijke waardigheid te bevorderen, moeten overheden zich terughoudend opstellen. Waar dat niet kan, hebben overheden een passende verantwoordelijkheid. Kwestie van nuance.

Politici die niet in staat zijn dit soort nuances te begrijpen of op waarde te schatten, zijn vaak geneigd hun eigen persoonlijke waarheden als mantra’s te herhalen. Daarmee worden hun waarheden echter nog niet waar. Een dergelijk gebrek aan diepgang komt in wezen neer op het poneren van jezelf, zoals jij het liefst eruit wilt zien. Het is een beetje te vergelijken met het gedrag van domme blondjes. Het gaat niet langer om een boodschap die vanzelf spreekt, maar om wat uitgestraald wordt. De schoonheid komt niet vanuit zichzelf, maar van de make-up, de botox, de protheses. Kwestie van nuance.

Alle politieke partijen trekken naar het midden, zo wordt nogal eens gesteld. Zelf geloof ik daar niet zo in, althans niet in de zin dat partijen vanuit hun eigen radicaliteit, vanuit hun eigen wortels (radix betekent wortel) proberen overeenkomsten met anderen te zoeken. Ik geloof dan ook niet dat er iets bestaat als het radicale midden. Gedrevenheid, bezieling houdt alleen stand wanneer je ook de gedrevenheid van anderen respecteert. Anders wordt het fanatisme. Als je echt gedreven bent, ga je op zoek naar de ander, ga je in dialoog, zoek je het compromis. Het betekent dat je ook je eigen vermeende gelijk op het spel durft te zetten. Anders wordt het fundamentalisme. Op zoek zijn naar wat mensen kan verbinden is iets anders dan het midden opzoeken. Het is allemaal een kwestie van nuance.

John Veldman



Naar de top van de pagina

Naar startpagina Arme Krant van Nederland

Naar overzichtspagina publicaties