+ leeg -
Hans Spekman

In zo’n land wil ik niet wonen

Interview met Hans Spekman, voorzitter PvdA

Artikel uit de Arme Krant van Nederland - juni 2012

Aan het woord is Hans Spekman, de kersverse voorzitter van de Partij van de Arbeid. Toen hij aantrad was hij van plan zich te storten op het versterken van de vereniging. Door het vertrek van Job Cohen en de val van het kabinet verkeert hij in een totaal andere dynamiek: de voorbereidingen van de verkiezingen op 12 september.

Wat is je visie op hedendaagse armoede en de bestrijding daarvan?
“Armoede begint bij het besef dat het bestaat, omdat het gevoeld wordt door mensen die dingen willen maar vastlopen omdat ze niet kunnen. Zoals ik als kleine jongen niet veel kon: weinig geld, niet op vakantie, geen TV, moeder die te trots was om bijzondere bijstand aan te vragen, pech, vader te vroeg overleden. Zo zijn er veel mensen die het, door pech getroffen, minder hebben. Soms is dit te wijten aan overheid die niet kijkt wat mensen minimaal nodig hebben om te bestaan en mee te doen in de samenleving. De discussie van het kabinet over de 'huishoudinkomenstoets' in de bijstand vond ik verschrikkelijk. Ik ben blij dat die van tafel is.”

Naar de top van de pagina

Nieuwe groepen

“Behalve de bekende groep armen (de bijstandsgerechtigden) zie ik nieuwe groepen ontstaan die met armoede te maken krijgen: de ZZP'ers bijvoorbeeld die niet verzekerd zijn omdat ze het niet kunnen betalen. Ik vind dat er een bodem in de beschaving voor de ZZP'er moet worden gelegd en dat we niet zeggen wanneer een ZZP'er arbeidsongeschikt wordt ‘eigen verantwoordelijkheid en klaar’.
Een tweede groep die het moeilijk krijgt zijn de ouderen met een onvolledige AOW. Deze groep wordt blootgesteld aan een vermogenstoets en hun wordt een koopkrachttoeslag ontzegd. Dat is gewoon een pestmaatregel: die scheelt deze mensen 800 tot 1200 euro per jaar. Ik wil gewoon graag dat elke 65-plusser recht heeft op een goed bestaan."

Naar de top van de pagina

De rol van het bedrijfsleven

“Soms maken we elkaar gek door alles te willen wat een ander ook heeft. Die opwaartse druk is sterk. Moeten we wel alles willen wat de buurman heeft, nu kopen morgen betalen, alle luxe hebben, merkkleren? Het loopt ons over de schoenen, er komen steeds meer mensen in de financiële problemen. Het bedrijfsleven doet hier aan mee: ‘nu kopen, later betalen’. Ik zoek naar een methode waarbij we de rekening bij het bedrijfsleven zelf neerleggen en een rem zetten op onverantwoord leengedrag. En het is voor een deel ook de verantwoordelijkheid van de mensen zelf. Dat begint al bij de opvoeding.”

Naar de top van de pagina

Werkgelegenheid en economische vooruitgang

“Armoedebestrijding is behalve een fatsoenlijke uitkering als bodem ook werkgelegenheid en economische groei stimuleren. De keuzes van het kabinet waren: steeds minder zekerheid bieden en hyperflexibilisering stimuleren. De nul-uren-contracten namen hand over hand toe zodat je vandaag niet weet of je morgen nog een boterham kunt kopen. Daar moeten we van af. We moeten meer kiezen voor de werknemers en minder voor het koketteren met de aandeelhouders. Waar we eerst zekerheid wilden bieden aan werknemers, zijn we nu bezig werkgevers te fêteren, ondernemers steeds meer zekerheden te bieden en werknemers steeds meer af te pakken. Dat moet precies andersom. Ook omdat hyperflexibiliteit tot aantoonbaar minder innovatie en productiviteit leidt. Meer werkgelegenheid creëren en als overheid maatregelen nemen die de economie niet stuk maken. Dat is mijn devies.”

Naar de top van de pagina

Eerlijker verdelen

“In dit verband vind ik de verhoging van de BTW een belachelijk idee. Dat komt niet alleen bij mensen in de bijstand en met slechts AOW hard aan, het scheelt ook omzet in de detailhandel. Daar werken veel mensen (de kleine middenstanders) die het al moeilijk hebben. In plaats daarvan moet je kiezen voor maatregelen die de lasten eerlijker verdelen. Probeer vermogens boven anderhalve ton, die op de bank staan te verpieteren zwaarder te belasten. Belast inkomens van mensen die meer verdienen dan 150.000 euro zwaarder. Of top de pensioenen boven een bepaald niveau af. Al die keuzen bij elkaar leveren evenveel op als de BTW verhogen. De maatregelen leveren geen schade op en laten mensen niet in armoede wegkwijnen.

Naar de top van de pagina

Eigen verantwoordelijkheid en eigen kracht

“Als je echt wat wilt veranderen moet je proberen aan alle kanten dieper te kijken. Bijvoorbeeld naar het ontstaan van verslaving en het verhelpen daarvan. Of naar het ontstaan van de wachtlijsten van de schuldhulpverlening en aan het oppompen van de schulden door de incassobedrijven. We moeten van alle kanten wat schuiven en doen. Alleen met grote woorden verander je niets. En ik blijf zoeken. Ook naar de kracht van mensen zelf. Dat is de les van de dure reïntegratie-operatie die we ooit hebben gehad. Iedereen moest in hetzelfde keurslijf. Niemand keek naar wat iedereen zelf kon, wat de wensen waren, terwijl die centraal moeten staan.”
“Voor mij is de Nibud-norm de bodem. Daar bouw je het loongebouw op. Er zal altijd een zekere mate van armoedeval zijn, maar wanneer je als alleenstaande vanuit de bijstand gaat werken, ga je er altijd op vooruit. Als echtpaar in de bijstand is het anders, maar er zijn veel meer alleenstaanden dan echtparen in de bijstand. Nu wordt de uitzondering gebruikt om over de hele linie de uitkeringen te verlagen. Ik vind niet dat de bijstandsnorm verhoogd moet worden. Maar ik vind ook dat de uitkering niet verlaagd mag worden, zoals onder het kabinet van Rutte natuurlijk wel gebeurd is, via de heffingskorting en tal van andere maatregelen. En met het 'Kunduzakkoord' is daar ook niets van teruggedraaid, want betaald werk moet lonen. Je hoopt op intrinsieke motivatie van iedereen om alles uit zichzelf te halen. Als wethouder van sociale zaken in Utrecht ben ik altijd vrij streng geweest naar mensen die de kont tegen de krib gooien, die wel kunnen en niet willen. Het houdt een keer op. Zoals gezegd: ik hecht heel veel waarde aan die bodem in de beschaving, maar dat geldt wel voor de mensen die de pech hebben dat ze er naast komen te staan. Niet voor mensen die er geen zin in hebben. Om wat ons dierbaar is in stand te houden, moeten we streng durven zijn. Soms maken mensen onverantwoorde keuzes. Wanneer je kinderen krijgt, dan verwacht ik dat je je best doet je kinderen alle kansen te geven en als je dan meer gericht bent op eigen luxe dan op de toekomst van je kind, vind ik dat uiterst bedenkelijk. Dat gesprek ga ik ook aan. Ik wil wel aangeven dat het daarbij om een kleine groep gaat. De grote groep is diep gefrustreerd, maar blijft het, ook na 1000 keer solliciteren, nog steeds proberen. Ik misbruik die kleinste groep niet om het voor iedereen slecht te maken. Dat is juist mijn grote ergernis met rechtse luiheid. Onder het mom van ‘er is een groep die de boel belazert’ maken ze het voor allen moeilijk in de hoop dat er een afschrikkende werking vanuit gaat. Dan kan iedereen zien: die heeft een rot gebit dus die zal wel geen werk hebben… In zo’n land wil ik niet wonen.”

Naar de top van de pagina

Toekomst

“Als we zo doorgaan zal de armoede exponentieel toenemen. Voedselbanken krijgen het drukker dan ooit. Mensen helemaal aan de onderkant krijgen een steeds lagere uitkering (afschaffen dubbele heffingskorting), steeds meer ZZP'ers draaien minder omzet en komen in de bijstand, mensen verliezen hun baan terwijl ze een huis hebben en vastlopen in de vaste lasten. Met een koophuis heb je een dubbel probleem, want dat kun je nu niet verkopen. Het lijkt op het doorprikken van de internetbubbel. Toen belandden er mensen bij de kredietbank, die nooit hadden verwacht daar terecht te komen. Het verschil: nu is de groep groter en het perspectief slechter. Daarom ben ik blij dat we niet meededen met het 'Kunduzakkoord'. Iedereen hyperventileerde dat er een overeenkomst was. Ik blijf kijken naar wat overeengekomen is. En dat is niet goed. Die beperking van het begrotingstekort tot 3% hoefde wat mij betreft niet per se gehaald te worden. Ik deel de mening van Rick van der Ploeg, die zei: ‘als je die 3% niet haalt, dan sta je voor aap in Europa. Maar ik sta liever voor aap in Europa dan dat ik foute en domme keuzes maak en dingen doe die de economie schade toebrengen.’ Daar ben ik het mee eens. Ik vind het helemaal niet erg om voor aap te staan. Maar als we wel bewust keuzes maken die de economie in gevaar brengen, banen verliezen, aan de onderkant het leven veel duurder maken en de bovenkant opzichtig ontzien, dan vind ik dat foute keuzes.”

Ine Molenkamp en Sandra van Berlo

Naar de top van de pagina

Naar startpagina Arme Krant van Nederland

Naar overzichtspagina publicaties

 

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player