+ leeg -
Tientjes in Guatemala

Tientjes in Guatemala

Klik hier om dit artikel uit de Arme Krant van Nederland van oktober 2012 als Word-document te downloaden.

Van 20 - 31 juli gingen Erna Smeekens en Ivonne Meeuwsen op bezoek bij Guatemalteekse vrouwenorganisaties. De reis was een deel van de Women Inc - Cordaid stimuleringsprijs die zij in februari wonnen. AKN/EVA stafmedewerkster Nel de Boer ging met hen mee.

Dit jaar dong Tientjes mee naar de WomenInc – Cordaid stimuleringsprijzen, die elk jaar worden uitgereikt aan een project dat zich inzet voor de verbetering van de leefsituatie van vrouwen in onze samenleving. Als ontwikkelingsorganisatie en mede-initiatiefnemer beoogt Cordaid met deze prijs ook te ‘verbinden over grenzen heen’. Daarom mag de winnaar op reis om ervaringen uit te wisselen met een groep vrouwen in Afrika, Azië of Latijns-Amerika, die zich in hun eigen land inzetten voor het zelfde doel: positieverbetering van vrouwen. De keuze is gevallen op Guatemala, in Midden-Amerika.

Naar de top van de pagina

Guatemala

Guatemala is drie maal zo groot als Nederland en heeft zo’n 13 miljoen inwoners. De helft van de bevolking is van Indiaanse afkomst, merendeels behorend tot het Mayavolk. Tot voor kort werden zij overheerst door een bovenlaag van blanken en mestiezen en werden ze behandeld als tweederangs burgers. Na een wrede, bloedige burgeroorlog gedurende de jaren tachtig en een deel van de jaren negentig, waarin veel slachtoffers vielen, zijn er in 1996 vredesakkoorden getekend. Daarbij is in de grondwet vastgelegd dat de Maya’s volwaardige burgers van Guatemala zijn en dus ook alle mensenrechten en burgerrechten voor hen gelden. Maar wat officieel in de grondwet is vastgelegd, is niet van de ene dag op de andere praktijk in het leven van alledag. Bestuur en regelgeving op allerlei gebied moeten worden aangepast. En de mensen moeten er zelf voor opkomen dat zij goed en gelijk behandeld worden op hun werk, in hun woonomgeving in wijk, dorp of stad, op school en in de rechtspraak. Maar als je jarenlang onderdrukt bent en als minderwaardig behandeld, dan ga je soms zelf geloven dat je inderdaad minder waard bent. Dan is het moeilijk om je opeens vrij en zelfverzekerd te voelen en te gedragen, en voor je rechten op te komen. Daar hebben mannen last van, maar vrouwen vaak nog veel meer.

Naar de top van de pagina

Vrouwen

Vrouwenorganisaties spelen een belangrijke rol in het bewust maken van vrouwen van hun burgerrechten en in de vertaling daarvan naar het leven van alledag. Wij zijn bij verschillende vrouwenorganisaties op bezoek geweest en hebben weef, naai-, en computercursussen bijgewoond. Ook aan leiderschap, vergadertechnieken en spreken in het openbaar wordt aandacht besteed. Allemaal dingen waardoor het zelfvertrouwen van vrouwen groeit. Op het platteland, waar mensen proberen om een deel van hun voedsel zelf te verbouwen, bezochten we moestuinen en proefveldjes waar geëxperimenteerd wordt met nieuwe methoden en gewassen. We wisselden ervaringen uit over gezondheidsproblemen en het gebruik van (natuurlijke) medicijnen. En we hoorden en zagen hoe vrouwen samen producten bedachten, ontwikkelden en daar een afzetmarkt voor zochten.
Vaak begonnen die ontmoetingen ermee dat zij ons vertelden hoe blij zij waren met hun nieuw verworven rechten. Dan werden de vredesakkoorden van 1996 genoemd en werd erbij gezegd dat er al veel bereikt was, maar ook nog een lange weg te gaan om serieus genomen te worden als vrouw, met een eigen mening en ideeën, in het eigen gezin en in de buurt of wijk. En een lange weg te gaan in het bestrijden van huiselijk geweld en om hun recht op onderwijs en scholing waar te maken. We ontdekten hoe iedere stadswijk en elk dorp een vrouwenraad heeft en elke gemeente een vrouwensecretariaat. De vrouwen die wij spraken vonden dat vanzelfsprekend, want op die manier werd er op allerlei beslisniveaus rekening gehouden met de belangen van vrouwen. Politiek bewustzijn en politieke betrokkenheid vinden zij tegelijkertijd gewoon én van groot belang, want alleen zo kunnen vrouwen meepraten en hun invloed doen gelden. En steeds opnieuw ging het er ook over hoe moeilijk het was om het hoofd boven water te houden, om inkomen te verwerven, een huishouden en gezin draaiend te houden, kinderen te voeden, te kleden en naar school te sturen. De mensen zijn arm en men is zich ervan bewust dat het belangrijk is om elkaar te steunen en samen te werken. De gemeenschapszin is groot. Daar hebben we indrukwekkende voorbeelden van gezien. Vooral op het platteland moet er niet alleen voor werk en inkomen geknokt worden (er zijn veel te weinig banen), maar ook voor basisvoorzieningen als stromend water en elektriciteit of de aanleg van een verharde weg.

Naar de top van de pagina

Hoe is het in Nederland?

Natuurlijk waren de Guatemalteekse vrouwen ook benieuwd hoe het in Nederland toeging en wat zo’n groepje - in hun ogen rijke - Nederlandse vrouwen ertoe bracht om naar Guatemala af te reizen. Vaak riep het verbazing op als wij vertelden dat ook in het rijke Nederland zo’n 10% van de bevolking arm is. En ook al verschillen de leefomstandigheden, armoede stelt overal in de wereld mensen voor dezelfde vragen en problemen: betaalbaar onderdak vinden, werk en inkomen zoeken, jezelf en je kinderen voeden en kleden, proberen gezond te blijven. We leggen uit hoe mensen zonder werk in Nederland aanlopen tegen wetten, voorschriften en regels die hen klein houden en waardoor zij zich vaak geïntimideerd en lamgeslagen voelen. Daar raken mensen depressief van en de moed zinkt hen vaak in de schoenen om te vechten voor een verbetering van hun situatie. Ook is de Nederlandse samenleving behoorlijk individualistisch, waardoor mensen meer op zichzelf teruggeworpen worden.
Erna en Ivonne vertellen dat zij ervan overtuigd zijn dat ieder mens een talent heeft en hoe Tientjes probeert om mensen hun eigen talent te laten ontdekken en het vertrouwen in zichzelf (terug) te winnen en zo weer moed en energie te vinden om voor zichzelf op te komen en hun leefsituatie te verbeteren. En ze vertellen hoe zij vanuit Tientjes bonzen op deuren en muren van autoriteiten en instanties om het starre denken in regels en voorschriften te doorbreken en meer vertrouwen te hebben in de creativiteit van mensen. Regelmatig knikken de Guatemalteekse vrouwen instemmend. Zelfvertrouwen opbouwen en geloven in jezelf en in elkaar, dat klinkt hen bekend in de oren.

Naar de top van de pagina

Elkaar verstaan

Vecht voor je dromenErna heeft voor vertrek uit Nederland hard gewerkt om zo veel mogelijk Spaans te leren. Hoewel er nog veel over en weer vertaald moet worden, is zij zo geïnspireerd door de inzet en activiteiten van de Guatemalteekse vrouwen dat zij af en toe enthousiast het woord neemt. In haar nog bescheiden Spaans probeert zij over te brengen hoe ze onder de indruk is van hun kracht en organisatievermogen en van wat zij daarmee voor elkaar krijgen, hoeveel wij daarvan in Nederland kunnen leren en dat ze heel graag het contact wil voortzetten als wij teruggaan naar huis. Zij hoopt dat er een uitwisseling en samenwerking tot stand gebracht kan worden tussen Nederlandse en Guatemalteekse vrouwen. Al moet Erna soms naar woorden zoeken, haar betrokkenheid en vuur behoeven geen vertaling. Op de diverse plekken die wij bezoeken weet zij over te brengen hoe zij een lotsverbondenheid ervaart tussen arme vrouwen in Guatemala en in Nederland. Dat vindt weerklank en er worden heel wat (e-mail)adressen uitgewisseld.

Naar de top van de pagina

Meer dan werk

Naast het werk was er ook tijd voor ontspanning. Zo nodigden de vrouwen van de weefcursus ons uit om hen in hun dorp te komen bezoeken. We voelden ons vereerd dat zij ons wilden ontvangen in hun huiselijke omgeving. Toen we daar kwamen bedachten zij dat ze ons graag wilden kleden in hun traditionele kleding, die je nog erg veel ziet in het straatbeeld.
Dat werd een fantastische verkleedpartij, die gepaard ging met veel gegiechel. Aan het eind van ons verblijf was er een tocht georganiseerd naar een oud kratermeer in een uitgedoofde vulkaan. Een bijzondere plek, niet alleen omdat het er mooi was, maar ook omdat het een plek was die voor de Maya’s een religieuze betekenis heeft. Er worden nog altijd ceremonies gehouden. Langs de waterkant waren verschillende altaren ingericht. Het was mooi om ook daar kennis mee te maken.

Nel de Boer

  • Klik hier om het artikel 'Commentaren op de verkiezingsuitslag' te lezen.
  • Klik hier om te lezen over het symposium Rijk & Arm.
  • Klik hier om een beschouwing te lezen over de periode 2000 - 2006.
  • Klik hier voor een abonnement op de Arme Krant van Nederland.

Wilt u dit artikel met iedereen of een groep in een netwerk delen, klik dan op één van onderstaande knoppen:

 



Naar de top van de pagina

Naar startpagina Arme Krant van Nederland

Naar overzichtspagina publicaties

 

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player