+ leeg -
Saskia Noorman-den Uyl

Enthousiast en bevlogen

Interview met Saskia Noorman-den Uyl

Artikel uit de Arme Krant van Nederland - oktober 2013.
Klik hier om onderstaand artikel te downloaden als Word-document.

We spraken met Saskia Noorman-den Uyl, die sinds haar vertrek uit de Tweede Kamer onder andere voorzitter van het Landelijk Overleg Sociaal Raadslieden (LOSR) is. Enthousiast en bevlogen vertelt ze over haar inzet als voorzitter van die club, maar ook over hoe het is gegaan met ‘haar’ Vazalowet (de Wet voorzieningen arbeid en zorg alleenstaande ouders). Dat is een wet die tot haar grote vreugde op de valreep in december 2006 een meerderheid haalde in de Tweede Kamer.

Mooi werk

Over de sociaal raadslieden spreekt Saskia met veel respect: "In Nederland zijn er 400 sociaal raadslieden. Het zijn zeer hoogopgeleide sociaal-juridische dienstverleners; mensen die werken in dienst van gemeenten of het maatschappelijk werk of zelfstandig. Er zou ongeveer één sociaal raadsman of -vrouw op circa 42.000 inwoners moeten zijn. Dat is jammer genoeg niet het geval. Ze werken voor mensen met een inkomen tot ongeveer 130% van het minimumloon en doen dat gratis. Wij doen wat anderen niet kunnen, voor mensen die het echt niet zelf kunnen. En dat is mooi werk. Bovendien signaleren wij problemen die niet zomaar opgelost kunnen worden en waar wet- en regelgeving anders uitpakt dan bedoeld, of echt anders moet!"

Naar de top van de pagina

Misbruik door de Rijksoverheid

Een van de onderwerpen die het LOSR recent aan de orde stelde, was het niet toepassen van de beslagvrije voet door het Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB). We constateerden dat het CJIB zijn bevoegdheden misbruikt en de wet overtreedt.
Saskia: “In bijzondere gevallen mag het CJIB als strafmaatregel de schuldenaar minder inkomen laten dan de beslagvrije voet: dus ver onder het bestaansminimum. Het CJIB heeft de mogelijkheid om bij zowel verkeersovertredingen als strafrechtelijke boetes zonder dwangbevel de sanctie te verhalen op het loon, pensioen, en andere periodieke uitkeringen, en op het tegoed van een bankrekening. Daarbij is wettelijk bepaald dat er rekening gehouden moet worden met de beslagvrije voet. Dit doet het CJIB echter niet. Het CJIB int ook op de voorlopige teruggaaf inkomstenbelasting. Zo komen mensen onder het bestaansminimum terecht. In plaats van de wettelijke norm van de beslagvrije voet van 90% van de bijstandsnorm, worden mensen met problematische schulden ver onder de bijstandsnorm gezet. De Rijksoverheid overtreedt in grove mate het Burgerlijk Wetboek!
Op grond van ons onderzoek hebben we brieven gestuurd naar de betrokken ministeries en zijn er Kamervragen gesteld. In eerste instantie werd er niet gereageerd; niet door het CJIB en niet door het Ministerie van Justitie. Pas toen we een brief stuurden naar staatssecretaris Jetta Klijnsma van Sociale Zaken, is er actie ondernomen. Dat lijkt een mooi resultaat."

Naar de top van de pagina

Paritas Passe

"In 2012 presenteerden we samen met anderen het onderzoek ‘Paritas Passe: debiteuren en crediteuren in de knel door ongelijke incassobevoegdheden’. Daarin zijn signalen gebundeld en wordt de praktijk aan de kaak gesteld. Ik geef een voorbeeld ter illustratie.
Mirjam (28) is een alleenstaande moeder met een bijstandsuitkering. Ze heeft bijna € 15.000 schuld overgehouden aan een huwelijk dat uitliep op een scheiding. Al vrij snel werd er beslag gelegd op haar uitkering en daarna o  p de huurtoeslag. Ook moet ze vanwege een achterstand bij de ziektekostenverzekering een extra hoge premie betalen. Zo’n € 120 wordt direct op de uitkering geïnd, ook wel bronheffing genoemd. Daarnaast moet ze 30% aan het CJIB betalen. Mirjam weet niet dat het beslag op haar inkomen verlaagd moet worden omdat er inmiddels ook beslag is gelegd op de huurtoeslag. Het gevolg is dat ze rond moet komen van een inkomen ver onder de beslagvrije voet. Dit lukt niet waardoor er nieuwe schulden ontstaan."
Saskia Noorman constateert nog meer onverkwikkelijk gedrag. Verontwaardigd vertelt ze: "Voor notoire niet-betalers is er een computerprogramma waarmee gedurende een paar dagen per week ’s nachts tussen 00.00 en 02.00 uur door de rijksoverheid bankrekeningen leeggehaald worden met een maximumbedrag van 150 euro per keer. Dat gebeurt om de week, tot het verschuldigde bedrag binnen is. Je denkt dat het niet waar is, maar het is een keurige wet geworden. Dat wist je niet, hè? Big brother is watching you. We hebben ons er vreselijk tegen verzet, maar de Tweede Kamer heeft het goed gevonden. En zo zijn er nog een paar van die rotgeintjes. Maar het CIJB hebben we nu in de tang."

Naar de top van de pagina

Goede bedoelingen en onbedoelde gevolgen

Gevraagd naar de Vazalowet brandt Saskia los alsof ze de Tweede Kamer nooit heeft verlaten: "De overheid heeft, met goede bedoelingen, een regeling in het leven geroepen om lage inkomensgroepen te compenseren via belastingkorting. Maar dat werkte niet voor mensen die weinig belasting betalen en dat is onrechtvaardig. Dat geldt vooral voor alleenstaande ouders met een laag inkomen uit werk of een uitkering. Ik zag dat mensen geen recht gedaan werd, terwijl het oogmerk van de overheid was om ze recht te doen via de heffingskortingen. Dus ik zon op een maatregel die met name die groep tegemoetkwam. Om te verzilveren waarvan we met elkaar vonden dat ze dat het moesten krijgen, maar het - door onze eigen regels - onbedoeld niet konden verzilveren. Dat was de aanleiding voor de Wet Vazalo die in 2006 werd aangenomen in de Tweede Kamer."

Naar de top van de pagina

Rotstreek

De wet Vazalo is als een toeslagensysteem ingericht. De rijksoverheid zag in dat het fiscale instrument om mensen te compenseren voor een tekort, voor mensen met een laag inkomen niet werkt. Het toeslagensysteem doet dat beter: daarmee komt het geld veel specifieker terecht bij de mensen voor wie het is bedoeld. De Toeslagenwet was feitelijk een deel van het antwoord op het probleem dat wij als PvdA al jaren signaleerden: dat de inkomensverbetering voor mensen die kwetsbaar waren er op papier wel was, maar in de praktijk niet bij hen terechtkwam. Via de Vazalowet heb ik er ook voor gezorgd dat mensen, als ze aan het werk gingen, niet in die armoedeval terechtkwamen.
De In de zomer 2007 is de Vazalowet in de Staatscourant gepubliceerd. Maar tot op de dag van vandaag is hij niet uitgevoerd! Sterker nog: de Vazalowet is via een Veegwetje in december 2011 geruisloos afgeschaft.
Saskia Noorman reageert heftig: ”Ik ben niet geïnformeerd over de afschaffing van de wet. Ik denk dat de helft van de Kamer het niet eens heeft gemerkt, want een veegwetje is een politiek niet inhoudelijke wet. Aan het eind van het jaar wordt zoiets nog even administratief afgetikt. Het was geloof ik midden in de nacht. Het was eigenlijk een smerige rotstreek.”

Naar de top van de pagina

Een taak

Maar nu de vraag: "Is de wet nu nog nodig?" Saskia Noorman: "De inkomensondersteuning voor alleenstaande ouders met een laag inkomen of een uitkering is misschien zonder de wet Vazalo ook mogelijk. De huidige minister van sociale zaken Asscher is van plan om alleenstaande ouders op een andere manier te compenseren. Wanneer je aan het werk gaat, kan het financieel voordeel oplopen tot 2000 euro per jaar en dat deed zelfs mijn Vazalo niet. Maar er zit wel een adder onder het gras. Deze regeling geldt alleen voor alleenstaande ouders met een baan van 4 of 5 volle dagen. En dat is dan de happy few van de bijstand, want 65% van de alleenstaande ouders met een bijstandsuitkering heeft geen of niet meer dan een startkwalificatie. Dat is dus werk op het minimumloon en volledige kinderopvang. Welke alleenstaande ouder kan dat? De wet Vazalo maakte het juist mogelijk met deeltijdwerk de bijstand uit te gaan zonder dat je kinderen sleutelkinderen moeten worden. Dus ik kan me wel kwaad maken over de onbeschaamde wijze waarop onder invloed van de vorige regering van VVD, CDA en PVV afscheid is genomen van de Vazalowet. Tegelijkertijd zie ik dat de plannen van Asscher deels hetzelfde beogen, en op eenvoudigere wijze hetzelfde realiseert. Maar dan wel voor een veel kleinere groep. Pas als de regeling van Asscher ook voor laagopgeleide alleenstaande ouders met deeltijdwerk een inkomen boven de bijstand oplevert, lijkt er dan toch te gebeuren wat ik met mijn wet bedoelde. Namelijk dat alleenstaande ouders in de bijstand of met een deeltijdbaan uit die bijstand komen en dat werk loont.
Basaal gaat het er om dat ieder kind gelijkelijk recht heeft op een voorspoedige toekomst. Het mag niet zo zijn dat als je geboren wordt, je lot bepaald wordt door het inkomen van je ouders. Dat mag in een democratische samenleving geen geaccepteerd feit zijn. Daar ligt een taak voor de politiek.”

Ine Molenkamp en Sandra van Berlo

Naar de top van de pagina

 

  • Klik hier voor de column 'Profiteur' van Trinus Hoekstra.
  • Klik hier voor een interview met Nel de Boer
  • Klik hier voor een abonnement op de Arme Krant van Nederland.

Wilt u dit artikel met iedereen of een groep in een netwerk delen, klik dan op één van onderstaande knoppen:

 



Naar de top van de pagina

Naar startpagina Arme Krant van Nederland

Naar overzichtspagina publicaties

 

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player