+ leeg -
Klaas van der Kamp

Wat de toekomst brengen moge

Artikel Arme Krant van Nederland - maart 2014

De redactie van de Arme Krant heeft de titel opgegeven voor deze column: ‘Wat de toekomst brengen moge’. Vanuit mijzelf zou ik daar niet zo snel voor gekozen hebben. Het gedicht van Jacqueline van der Waals is omstreden. Ik ken een predikant die weigert het te laten zingen. ‘Je gaat toch geen tekst zingen, waarin staat dat je met ‘gesloten ogen’ naar een onbekend land  gaat?’, zegt hij. ‘Wat de toekomst brengen moge, mij geleidt des Heren hand’, ook al zo’n typische zin. Alsof je niet gewoon zelf verantwoordelijk bent.

Koning Willem-Alexander was dat tweede deel van de zin ook te gortig. Toen hij op 30 april vorig jaar de tekst citeerde bij de aanvaarding van zijn ambt, veranderde hij de portee: "Wat de toekomst brenge moge, weet geen mens." En hij vervolgde liefkozend naar zijn moeder: "Maar waarheen het pad ook leidt en hoe ver het ook voert, uw wijsheid en uw warmte draag ik met mij mee." Dat is dan ook wel het maximale wat je kan zeggen op dit moment. Wij, de erfgenamen van De Arme Kant, proberen de wijsheid en de warmte van de werkgroep, jarenlang het binnenlandse diaconaat van de Raad van Kerken, vast te houden.

Wrang, uitermate wrang, dat de werkgroep moet stoppen, juist nu de cijfers van de armoede stijgen. Volgens het CBS lag de armoede in 2010 nog op 7,4 procent, het cijfer steeg in 2011 naar 8,2 procent en in 2012 naar 9,4 procent. Juist op zo’n moment wordt ons armoedegeweten het zwijgen opgelegd. Geen geld meer. Overleden aan de kwaal die men zelf jarenlang probeerde te bestrijden: overleden aan de armoede. Zoals de beste monniken en ziekenverzorgers in de Middeleeuwen in hun strijd tegen de zwarte dood zelf aan de pest ten onder zijn gegaan.

Jacqueline van der Waals, dochter van de beroemde Nobelprijswinnaar die voortleeft in de naar hem genoemde Vanderwaalskrachten, heeft de tekst geschreven in het begin van de twintiger jaren, kort voor haar dood. Ze wist toen al dat de maagkanker haar noodlottig zou worden. En met de dood voor ogen dichtte ze de tekst die in het nieuwe protestantse liedboek is opgenomen als gezang 913. Als je dat weet, krijgt de tekst een andere glans: "Moedig sla ik dus de ogen naar het onbekende land." En: "Leer mij volgen zonder vragen." Het is dus niet de tekst van een rijk persoon die zich onttrekt aan alle verplichtingen. Het is de tekst van een vrouw die het einde onder ogen ziet en moedig de laatste stap maakt die een mens in het leven moet maken: de stap van het loslaten. Dat is dan ook de enige rechtvaardiging om deze titel te kiezen; de Arme Kant zelf heeft het recht zo te spreken.

Het is de tekst van een slachtoffer en daarom een belijdenis. De evangelist Mattheüs spreekt op een zelfde manier over armoede in het sluitstuk van de Bergrede. "Wat maken jullie je je zorgen over kleding? Kijk eens naar de lelies, kijk hoe ze groeien in het veld. Ze werken niet en weven niet. Ik zeg jullie: zelfs Salomo ging in al zijn luister niet gekleed als een van hen." Dat zijn ook woorden die je nooit in de mond mag nemen als je zelf in de afgelopen maand nog een nieuw pakje gekocht hebt bij C&A of bij Piet Zoomers. Je mag het alleen zeggen als je eigen kleren al jarenlang worden aangeleverd door het Leger des Heils.

En wij rijken dan? Mogen wij dit lied niet zingen? Nee, beter van niet. Er blijven voor ons genoeg andere liederen over. Bijvoorbeeld een lied van Ad den Besten, ‘Maar wij rijken, / ach, wij blijken, / hard en onverstoord, / Open onze oren’. Gauw even kijken of dat ook in het nieuwe liedboek is opgenomen. Ja, gelukkig. Het kan dus maar zo zijn, dat een voorganger je er op een zondagochtend mee confronteert.

Klaas van der Kamp,
algemeen secretaris Raad van Kerken in Nederland

  • Klik hier om het artikel 'Paradoxen van de voedselbank' te lezen.
  • Klik hier om de column 'Oude vormen en gedachten?' te lezen.


Wilt u dit artikel met iedereen of een groep in een netwerk delen, klik dan op één van onderstaande knoppen:

 



Naar de top van de pagina

Naar startpagina Arme Krant van Nederland

Naar overzichtspagina publicaties

 

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player